Ο εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία για φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις που επιθυμούν να ρυθμίσουν χρέη προς τράπεζες, servicers, Δημόσιο και ασφαλιστικά ταμεία. Ιδιαίτερα για οφειλές προς την ΑΑΔΕ και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, πολλοί οφειλέτες αναρωτιούνται τι ακριβώς συμβαίνει όταν δεν αποδεχθούν την πρόταση ρύθμισης που παράγεται μέσω της πλατφόρμας του εξωδικαστικού μηχανισμού.
Στο παρόν άρθρο αναλύουμε με σαφή και πρακτικό τρόπο ποιες είναι οι συνέπειες της μη αποδοχής της πρότασης ρύθμισης, πότε θεωρείται ότι ολοκληρώνεται η διαδικασία και από πότε αρχίζει να υπολογίζεται το κρίσιμο 12μηνο για νέα αίτηση.
1. Αν δεν αποδεχθώ την πρόταση ρύθμισης του Δημοσίου, θεωρείται ότι «έκλεισε» ο εξωδικαστικός;
Ναι. Η μη αποδοχή της πρότασης ρύθμισης — είτε με ρητή άρνηση είτε με άπρακτη παρέλευση της προθεσμίας αποδοχής — οδηγεί σε ολοκλήρωση της διαδικασίας χωρίς σύμβαση αναδιάρθρωσης οφειλών.
Με άλλα λόγια, ο εξωδικαστικός μηχανισμός θεωρείται ότι περατώθηκε άκαρπα, χωρίς να συναφθεί τελική συμφωνία μεταξύ οφειλέτη και πιστωτών. Η αίτηση δεν παραμένει ενεργή και η διαδικασία κλείνει οριστικά για τον συγκεκριμένο κύκλο διαπραγμάτευσης.
2. Πότε θεωρείται ότι ολοκληρώνεται η διαδικασία;
Σημαντικό είναι ότι ως ημερομηνία ολοκλήρωσης της διαδικασίας δεν λαμβάνεται:
- ούτε η ημερομηνία υποβολής της αίτησης,
- ούτε η ημερομηνία έκδοσης ή ανάρτησης της πρότασης ρύθμισης.
Η διαδικασία θεωρείται ότι ολοκληρώνεται κατά τον χρόνο που στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του εξωδικαστικού εμφανίζεται η σχετική καταχώριση ολοκλήρωσης της διαδικασίας χωρίς σύμβαση.
Αυτό συμβαίνει είτε:
- μετά από ρητή μη αποδοχή της πρότασης από τον οφειλέτη,
- είτε μετά την παρέλευση της προθεσμίας αποδοχής χωρίς ενέργεια.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι η ημερομηνία «κλεισίματος» που αποτυπώνεται στο ιστορικό της αίτησης.
3. Από πότε αρχίζει να υπολογίζεται το 12μηνο για νέα αίτηση εξωδικαστικού;
Η προθεσμία των δώδεκα (12) μηνών αρχίζει να υπολογίζεται από την ημερομηνία ολοκλήρωσης της προηγούμενης διαδικασίας, δηλαδή από την ημερομηνία που καταγράφεται στην πλατφόρμα ότι η διαδικασία έληξε χωρίς σύμβαση αναδιάρθρωσης.
Επομένως:
- το 12μηνο δεν μετρά από την υποβολή της αίτησης,
- δεν μετρά από την έκδοση της πρότασης,
- αλλά από την επίσημη ολοκλήρωση της διαδικασίας στο σύστημα.
Η διάκριση αυτή έχει ιδιαίτερη πρακτική σημασία για τον χρονικό προγραμματισμό νέας αίτησης.
4. Χάνεται οριστικά η δυνατότητα ρύθμισης προς την Εφορία;
Όχι. Η μη αποδοχή της πρότασης ρύθμισης δεν σημαίνει ότι ο οφειλέτης χάνει οριστικά το δικαίωμα μελλοντικής ρύθμισης των οφειλών του προς την ΑΑΔΕ.
Αυτό που πρακτικά συμβαίνει είναι ότι:
- η διαδικασία ολοκληρώνεται χωρίς συμφωνία,
- ενεργοποιείται ο περιορισμός υποβολής νέας αίτησης πριν την πάροδο 12 μηνών.
Μετά τη συμπλήρωση του 12μήνου, ο οφειλέτης μπορεί να υποβάλει νέα αίτηση εξωδικαστικού μηχανισμού και οι οφειλές προς το Δημόσιο εξετάζονται εκ νέου με βάση τα τότε οικονομικά δεδομένα.
Δεν προβλέπεται κάποια «ποινή» ή μόνιμος αποκλεισμός επειδή ο οφειλέτης δεν αποδέχθηκε προηγούμενη πρόταση.
5. Ποια είναι η πρακτική εικόνα μετά τη μη αποδοχή;
Μετά τη μη αποδοχή της πρότασης:
- η διαδικασία θεωρείται ολοκληρωμένη χωρίς σύμβαση,
- δεν υπάρχει ενεργή ρύθμιση μέσω εξωδικαστικού,
- ο οφειλέτης δεν αποκτά αυτομάτως δυσμενέστερη νομική θέση λόγω της άρνησης,
- αλλά απαιτείται, κατά κανόνα, η παρέλευση 12 μηνών για νέα αίτηση.
Συνεπώς, πριν από την απόφαση μη αποδοχής, είναι σημαντικό να αξιολογούνται προσεκτικά οι όροι της προτεινόμενης ρύθμισης και οι εναλλακτικές επιλογές του οφειλέτη.
6. Τι δεν ισχύει – Συνηθισμένοι μύθοι
Στην πράξη κυκλοφορούν αρκετές εσφαλμένες αντιλήψεις σχετικά με τη μη αποδοχή πρότασης εξωδικαστικού. Ειδικότερα, δεν ισχύει ότι:
- «χάνεται» οριστικά η δυνατότητα ρύθμισης οφειλών προς την Εφορία,
- η ΑΑΔΕ μπορεί να απορρίπτει στο μέλλον νέα αίτηση μόνο λόγω προηγούμενης άρνησης,
- θα υπάρξει αυτομάτως δυσμενέστερη ή «τιμωρητική» πρόταση στο μέλλον.
Κάθε νέα αίτηση εξετάζεται αυτοτελώς, με βάση:
- τις τότε οφειλές,
- τα εισοδήματα,
- την περιουσιακή κατάσταση,
- και τα λοιπά οικονομικά στοιχεία που δηλώνονται και διασταυρώνονται.
7. Το νομικό πλαίσιο για νέα αίτηση μετά το 12μηνο
Ο χρονικός περιορισμός των 12 μηνών συνδέεται με τη βασική λογική του νομοθέτη να αποτρέψει την υποβολή διαδοχικών αιτήσεων σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα, όταν έχει ήδη ολοκληρωθεί πρόσφατα διαδικασία εξωδικαστικής ρύθμισης.
Το κρίσιμο νομικό σημείο είναι η ολοκλήρωση της προηγούμενης διαδικασίας, ανεξάρτητα από τον τρόπο με τον οποίο αυτή περατώθηκε.
Σχετική διάταξη – Ν. 4738/2020
12 μηˊνες αποˊ την ολοκληˊρωση της διαδικασιˊας
Σύμφωνα με το άρθρο 7 παρ. 3 εδ. δ’ του ν. 4738/2020:
«Η υποβολή αίτησης για υπαγωγή στη διαδικασία εξωδικαστικής ρύθμισης οφειλών δεν επιτρέπεται εφόσον δεν έχουν παρέλθει τουλάχιστον δώδεκα (12) μήνες από την με οποιοδήποτε τρόπο ολοκλήρωση διαδικασίας του παρόντος Κεφαλαίου Α’.»
Συμπέρασμα
Η μη αποδοχή πρότασης ρύθμισης στον εξωδικαστικό μηχανισμό δεν συνεπάγεται οριστική απώλεια του δικαιώματος ρύθμισης οφειλών προς το Δημόσιο. Οδηγεί όμως σε ολοκλήρωση της διαδικασίας χωρίς συμφωνία και ενεργοποιεί, κατά κανόνα, τον περιορισμό υποβολής νέας αίτησης για διάστημα 12 μηνών από το κλείσιμο της προηγούμενης διαδικασίας.
Για τον λόγο αυτό, κάθε πρόταση ρύθμισης θα πρέπει να αξιολογείται εξατομικευμένα, με προσοχή τόσο ως προς τη βιωσιμότητα των δόσεων όσο και ως προς τις συνέπειες μιας πιθανής μη αποδοχής.