Ο κανόνας του τριπλασίου επεκτείνεται και στα δάνεια μετά το 2004 – Υποχρεωτικός επανυπολογισμός των οφειλών με αφαίρεση όλων των καταβολών – Νέα δεδομένα στον εξωδικαστικό μηχανισμό και στις διαπραγματεύσεις με τράπεζες, funds και servicers.
Του Φώτη Βαγενά – Δικηγόρου
Μία από τις σημαντικότερες νομοθετικές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στον χώρο του τραπεζικού δικαίου και της προστασίας των δανειοληπτών αποτελεί η επαναφορά και ουσιαστική επέκταση του γνωστού «νόμου για τα πανωτόκια», δηλαδή του άρθρου 39 του Ν. 3259/2004.
Με τη νέα νομοθετική ρύθμιση (άρθρο 14 ανώτατο όριο τοκοφορίας απαιτήσεων), που ψηφίστηκε από τη Βουλή στις 5 Νοεμβρίου 2026, επανέρχεται στο προσκήνιο μία θεμελιώδης αρχή: η απαίτηση από τραπεζικό δάνειο ή πίστωση δεν μπορεί να διογκώνεται απεριόριστα από τόκους, τόκους υπερημερίας και ανατοκισμούς, υπερβαίνοντας τα νόμιμα ανώτατα όρια.
Η σπουδαιότερη καινοτομία δεν είναι απλώς η επαναφορά του κανόνα του τριπλασίου, αλλά η επέκταση της εφαρμογής του σε δανειακές συμβάσεις που συνήφθησαν και μετά το 2004, καθώς και η πρόβλεψη αυτοδίκαιου επανυπολογισμού των απαιτήσεων από τους ίδιους τους πιστωτές. Πρόκειται για εξέλιξη με ουσιαστικές οικονομικές και νομικές συνέπειες για χιλιάδες οφειλέτες, οι οποίοι επί σειρά ετών βρίσκονται αντιμέτωποι με απαιτήσεις δυσανάλογες προς το αρχικό κεφάλαιο που δανείστηκαν.
- Τι προέβλεπε ο αρχικός νόμος για τα πανωτόκια
Με το άρθρο 39 του Ν. 3259/2004, ο νομοθέτης επιχείρησε να αντιμετωπίσει το φαινόμενο της υπέρμετρης διόγκωσης τραπεζικών απαιτήσεων.
Ο βασικός κανόνας ήταν ότι η συνολική ληξιπρόθεσμη οφειλή από τραπεζική σύμβαση δεν μπορούσε να υπερβαίνει το τριπλάσιο του ληφθέντος κεφαλαίου, με τις ειδικότερες διακρίσεις και εξαιρέσεις του νόμου.
Για ορισμένες κατηγορίες αγροτικών οφειλών προβλεπόταν ακόμη ευνοϊκότερο όριο, το διπλάσιο του κεφαλαίου. Ωστόσο, η προστασία αυτή είχε συγκεκριμένους χρονικούς και αντικειμενικούς περιορισμούς. Ιδίως, αφορούσε δανειακές συμβάσεις που είχαν συναφθεί πριν από την έναρξη ισχύος του νόμου, ενώ υπήρχαν περιορισμοί ως προς ορισμένες κατηγορίες επιχειρηματικών πιστώσεων. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα ένα μεγάλο μέρος των δανειοληπτών, ιδιαίτερα όσων συνήψαν δάνεια μετά το 2004, να παραμένει εκτός του προστατευτικού πλαισίου.
- Η μεγάλη ανατροπή: Προστατεύονται πλέον και τα δάνεια μετά το 2004
Η νέα διάταξη, με την προσθήκη του άρθρου 37Β στον Ν. 5072/2023, επεκτείνει την εφαρμογή των ανώτατων ορίων του άρθρου 39 του Ν. 3259/2004 σε απαιτήσεις από κάθε είδους συμβάσεις δανείων και πιστώσεων, χωρίς τον παλαιό περιορισμό που απέκλειε τις μεταγενέστερες συμβάσεις. Αυτή ακριβώς είναι η ουσιαστική τομή.
Μέχρι σήμερα, η νομολογία αντιμετώπιζε τον Ν. 3259/2004 ως ειδική νομοθετική ρύθμιση περιορισμένης χρονικής εφαρμογής. Κατά συνέπεια, κατά κανόνα δεν δεχόταν την αναλογική επέκταση του τριπλασίου σε δάνεια που είχαν συναφθεί μετά το 2004.
Οι δανειολήπτες δεν μπορούσαν, μόνο με επίκληση του συγκεκριμένου νόμου, να απαιτήσουν τον περιορισμό της οφειλής τους στο τριπλάσιο του κεφαλαίου, όταν η σύμβαση ήταν μεταγενέστερη.
Με τη νέα ρύθμιση το εμπόδιο αυτό αίρεται νομοθετικά. Δεν πρόκειται για μεταστροφή της νομολογίας, αλλά για νέα ρητή νομοθετική επιλογή, η οποία διευρύνει το πεδίο εφαρμογής της προστασίας. Η επέκταση αφορά, σύμφωνα με το νέο πλαίσιο και τις ειδικότερες προϋποθέσεις του, στεγαστικά, καταναλωτικά και επιχειρηματικά δάνεια, καθώς και συμβάσεις πιστώσεων, ανεξάρτητα από το αν η απαίτηση εξακολουθεί να ανήκει σε τράπεζα ή έχει μεταβιβαστεί σε εταιρεία απόκτησης απαιτήσεων και τελεί υπό διαχείριση servicer.
- Πώς υπολογίζεται η νέα οφειλή – Το τριπλάσιο μείον όλες οι καταβολές
Το σημαντικότερο πρακτικό αποτέλεσμα είναι ο τρόπος προσδιορισμού του ανώτατου απαιτητού ποσού.
Ως βάση λαμβάνεται το πραγματικά ληφθέν κεφάλαιο, σύμφωνα με τους κανόνες του άρθρου 39 του Ν. 3259/2004, και εφαρμόζεται το προβλεπόμενο ανώτατο πολλαπλάσιο.
Από το ποσό αυτό συνυπολογίζονται και αφαιρούνται οι καταβολές που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί από τον οφειλέτη ή τους εγγυητές του.
Δεν είναι δυνατόν να παραβλέπονται οι καταβολές πολλών ετών και να εμφανίζεται ως απαιτητό ένα ποσό που υπερβαίνει το νόμιμο όριο.
Παράδειγμα πρώτο – Δάνειο 100.000 ευρώ
Έστω ότι ένας δανειολήπτης έλαβε αρχικό κεφάλαιο 100.000 ευρώ και, εξαιτίας μακροχρόνιας καθυστέρησης, ανατοκισμών και επιβαρύνσεων, ο πιστωτής εμφανίζει σήμερα απαίτηση 420.000 ευρώ.
Ο δανειολήπτης έχει ήδη καταβάλει συνολικά 90.000 ευρώ.
Ο υπολογισμός του ανώτατου ορίου διαμορφώνεται ως εξής:
- Αρχικό ληφθέν κεφάλαιο: 100.000 €
- Τριπλάσιο κεφαλαίου: 300.000 €
- Προηγούμενες καταβολές: 90.000 €
- Ανώτατο εναπομένον απαιτητό ποσό: 210.000 €
Επομένως, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις και εφαρμόζεται ο συγκεκριμένος υπολογισμός, η απαίτηση των 420.000 ευρώ δεν μπορεί να διατηρηθεί στο ύψος αυτό.
Ο πιστωτής υποχρεούται να τη μειώσει εντός του νόμιμου ορίου.
Η διαφορά των 210.000 ευρώ δεν αποτελεί προαιρετική έκπτωση ή διαπραγματευτική παραχώρηση του fund. Είναι συνέπεια της εφαρμογής αναγκαστικού νομοθετικού περιορισμού.
Παράδειγμα δεύτερο – Δάνειο 50.000 ευρώ με σημαντικές προηγούμενες πληρωμές
Ένας δανειολήπτης έλαβε 50.000 ευρώ και έχει καταβάλει διαχρονικά 110.000 ευρώ, ενώ ο servicer εξακολουθεί να εμφανίζει υπόλοιπο 95.000 ευρώ.
Με βάση τον κανόνα:
- Τριπλάσιο κεφαλαίου: 150.000 €
- Συνολικές καταβολές: 110.000 €
- Ανώτατο εναπομένον ποσό: 40.000 €
Συνεπώς, η απαίτηση των 95.000 ευρώ θα πρέπει να περιοριστεί, κατ’ ανώτατο όριο, στις 40.000 ευρώ.
Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι το τριπλάσιο αποτελεί ανώτατο όριο και όχι αυτοτελή τρόπο παραγωγής νέας οφειλής. Αν η νόμιμα υπολογισμένη απαίτηση είναι μικρότερη, ο πιστωτής δεν δικαιούται να απαιτήσει το μεγαλύτερο ποσό του τριπλασίου.
Επίσης, ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί δεν επιστρέφονται αυτομάτως στον δανειολήπτη απλώς και μόνο λόγω της εφαρμογής του νέου ορίου.
- Ο επανυπολογισμός είναι υποχρεωτικός – Δεν εξαρτάται από τη συναίνεση του servicer
Εξαιρετικά σημαντική είναι η πρόβλεψη περί αυτοδίκαιης εφαρμογής των ανώτατων ορίων.
Η εφαρμογή του κανόνα δεν αφήνεται στη διακριτική ευχέρεια της τράπεζας, του fund ή της εταιρείας διαχείρισης.
Ο πιστωτής δεν μπορεί να αντιτάσσει ότι δεν εγκρίνει το «κούρεμα» ή ότι η πολιτική του χαρτοφυλακίου δεν επιτρέπει τέτοια μείωση.
Ο νομοθετικός περιορισμός δεν αποτελεί πρόταση συμβιβασμού.
Αποτελεί υποχρεωτικό όριο της απαίτησης, το οποίο ο πιστωτής οφείλει να σεβαστεί.
Η νέα ρύθμιση προβλέπει επανυπολογισμό από τους πιστωτές εντός της οριζόμενης μεταβατικής προθεσμίας, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη αίτηση του οφειλέτη για τη γένεση του σχετικού δικαιώματος.
Βεβαίως, στην πράξη είναι σκόπιμο ο δανειολήπτης, μέσω του πληρεξουσίου δικηγόρου του, να ζητά αναλυτική κατάσταση των εκταμιεύσεων, των καταβολών και του επανυπολογισμένου υπολοίπου, ώστε να ελέγχεται η ορθότητα των στοιχείων.
- Τι αλλάζει στον εξωδικαστικό μηχανισμό του Ν. 4738/2020
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η επίδραση του νέου πλαισίου στις ρυθμίσεις μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού.
Ο εξωδικαστικός μηχανισμός στηρίζεται στην καταγραφή και αξιολόγηση των οφειλών, στην περιουσιακή και εισοδηματική κατάσταση του οφειλέτη και στους προβλεπόμενους κανόνες παραγωγής πρότασης αναδιάρθρωσης.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι ποιο ποσό εισάγεται προς ρύθμιση.
Εάν, για παράδειγμα, ο servicer εμφανίζει απαίτηση 300.000 ευρώ, ενώ μετά τον νόμιμο επανυπολογισμό το απαιτητό υπόλοιπο περιορίζεται στις 140.000 ευρώ, η ρύθμιση δεν μπορεί να στηρίζεται αδιακρίτως στην αρχική, υπερβολική απαίτηση.
Η νόμιμη απαίτηση πρέπει να αποτελεί την αφετηρία της διαδικασίας αναδιάρθρωσης.
Ο περιορισμός αυτός είναι ανεξάρτητος από το πρόσθετο ενδεχόμενο διαγραφής οφειλής που μπορεί να προκύψει από τον μηχανισμό αναδιάρθρωσης.
Έτσι διακρίνονται δύο διαφορετικά στάδια:
Πρώτον, ο υποχρεωτικός επανυπολογισμός της τραπεζικής απαίτησης, σύμφωνα με το νόμιμο ανώτατο όριο.
Δεύτερον, η περαιτέρω αξιολόγηση της δυνατότητας αποπληρωμής και η ενδεχόμενη αναδιάρθρωση του νόμιμου πλέον υπολοίπου.
Δεν πρέπει, επομένως, να συγχέεται η υποχρεωτική μείωση λόγω του κανόνα του τριπλασίου με το «κούρεμα» που μπορεί να προκύψει από τον αλγόριθμο του εξωδικαστικού.
Η πρώτη απορρέει από τον νόμο. Η δεύτερη εξαρτάται από τους ειδικούς κανόνες της διαδικασίας.
Για τις εκκρεμείς αιτήσεις εξωδικαστικού ανακύπτει πλέον η ανάγκη ελέγχου της ορθότητας των ποσών που έχουν δηλωθεί από τους χρηματοδοτικούς φορείς.
Για τις ήδη καταρτισμένες συμβάσεις αναδιάρθρωσης απαιτείται ιδιαίτερη εξέταση των εφαρμοστέων μεταβατικών διατάξεων και του περιεχομένου κάθε σύμβασης. Δεν πρέπει να θεωρείται χωρίς ειδικό έλεγχο ότι κάθε παλαιά ρύθμιση ανατρέπεται αυτομάτως.
- Νέα ισχυρή διαπραγματευτική θέση στις διμερείς ρυθμίσεις με funds και servicers
Η εφαρμογή του νέου κανόνα αποκτά εξίσου μεγάλη σημασία στις απευθείας διαπραγματεύσεις με τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.
Μέχρι σήμερα, σε πολλές περιπτώσεις οι διαπραγματεύσεις ξεκινούσαν από το συνολικό ποσό που εμφάνιζε ο servicer, ακόμη και όταν αυτό είχε διογκωθεί υπέρμετρα από τόκους και ανατοκισμούς.
Ο οφειλέτης καλούνταν να προτείνει ένα εφάπαξ ποσό ή μία μακροχρόνια ρύθμιση, με σημείο αναφοράς μία απαίτηση την οποία συχνά αδυνατούσε να ελέγξει.
Με το νέο καθεστώς, η διαπραγμάτευση πρέπει να ξεκινά από διαφορετική βάση.
Πριν εξεταστεί οποιαδήποτε πρόταση εξόφλησης, θα πρέπει να προσδιορίζεται το νόμιμο ύψος της απαίτησης.
Εάν μία εταιρεία διαχείρισης εμφανίζει οφειλή 250.000 ευρώ, ενώ το νόμιμο ανώτατο υπόλοιπο είναι 100.000 ευρώ, δεν νοείται να παρουσιάζει την αποδοχή ποσού 100.000 ευρώ ως δήθεν γενναιόδωρο «κούρεμα» 60%.
Το ποσό των 150.000 ευρώ που υπερβαίνει το νόμιμο όριο δεν αποτελεί αντικείμενο ελεύθερης διαπραγμάτευσης, αλλά υποχρεωτικού περιορισμού.
Από εκεί και πέρα, ο οφειλέτης μπορεί να διαπραγματευθεί περαιτέρω μείωση του νόμιμου υπολοίπου, με βάση την οικονομική του δυνατότητα, την αξία των εξασφαλίσεων, την πραγματική προοπτική ανάκτησης και τους λοιπούς όρους της συγκεκριμένης περίπτωσης.
Αυτό είναι το ουσιαστικό όφελος: ο δανειολήπτης δεν διαπραγματεύεται πλέον κατ’ ανάγκη πάνω σε μία διογκωμένη λογιστική απαίτηση, αλλά πάνω σε μία απαίτηση που έχει προηγουμένως ελεγχθεί ως προς τα νόμιμα όριά της.
- Τι σημαίνει για διαταγές πληρωμής, κατασχέσεις και πλειστηριασμούς
Η νέα ρύθμιση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα και στο πεδίο της αναγκαστικής εκτέλεσης.
Σε αρκετές περιπτώσεις οι πιστωτές έχουν ήδη εκδώσει διαταγές πληρωμής, έχουν επιβάλει κατασχέσεις ή έχουν επισπεύσει πλειστηριασμούς στηριζόμενοι σε απαιτήσεις που περιλαμβάνουν σημαντικές επιβαρύνσεις από τόκους.
Η εφαρμογή του νέου ανώτατου ορίου επιβάλλει να εξεταστεί αν το ποσό για το οποίο επισπεύδεται η εκτέλεση εξακολουθεί να είναι νόμιμα απαιτητό.
Η ύπαρξη εκτελεστού τίτλου δεν σημαίνει ότι μπορεί να αγνοηθεί κάθε μεταγενέστερος αναγκαστικός νομοθετικός περιορισμός της απαίτησης.
Ωστόσο, πρέπει να γίνει μία κρίσιμη διάκριση: η μείωση της απαίτησης δεν συνεπάγεται αυτομάτως ακύρωση της διαταγής πληρωμής, εξάλειψη της κατάσχεσης ή αναστολή κάθε πλειστηριασμού.
Οι σχετικές συνέπειες πρέπει να αξιολογούνται με βάση τη μεταβατική διάταξη, το στάδιο της εκτέλεσης, το περιεχόμενο του εκτελεστού τίτλου και τα διαθέσιμα ένδικα βοηθήματα.
Ιδίως σε περιπτώσεις επικείμενου πλειστηριασμού, απαιτείται άμεσος νομικός έλεγχος και όχι απλή αναμονή του επανυπολογισμού από τον servicer.
- Η υποχρέωση πλήρους ενημέρωσης για την κίνηση των δανειακών λογαριασμών
Η αποτελεσματική εφαρμογή του νόμου προϋποθέτει πλήρη γνώση της ιστορίας κάθε δανείου.
Δεν αρκεί μία συνοπτική βεβαίωση οφειλής.
Απαιτείται να είναι διαθέσιμα το αρχικό κεφάλαιο, οι επιμέρους εκταμιεύσεις, οι τροποποιήσεις της σύμβασης, οι καταβολές, οι χρεώσεις και ο τρόπος υπολογισμού των τόκων.
Το νέο πλαίσιο ενισχύει παράλληλα τις υποχρεώσεις διαφάνειας των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.
Ο οφειλέτης πρέπει να έχει πραγματική δυνατότητα να ελέγξει πώς προέκυψε το ποσό που του ζητείται.
Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε δάνεια που έχουν μεταβιβαστεί διαδοχικά από τράπεζες σε funds και έχουν αλλάξει περισσότερους διαχειριστές.
Η μεταβίβαση της απαίτησης δεν μπορεί να οδηγεί σε απώλεια του ιστορικού καταβολών ούτε σε αποσύνδεση του σημερινού υπολοίπου από την αρχική δανειακή σύμβαση.
- Μία σημαντική αποκατάσταση της ισορροπίας στη σχέση πιστωτή και δανειολήπτη
Η επαναφορά του κανόνα του τριπλασίου δεν σημαίνει ότι καταργούνται οι υποχρεώσεις των δανειοληπτών ούτε ότι διαγράφονται συλλήβδην οι τραπεζικές οφειλές.
Σημαίνει, όμως, ότι τίθεται ένα νομοθετικό όριο στην υπέρμετρη διόγκωσή τους.
Η αρχή αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε συμβάσεις όπου ο δανειολήπτης έχει ήδη καταβάλει σημαντικά ποσά και, παρά ταύτα, εξακολουθεί να εμφανίζεται οφειλέτης ποσών πολλαπλάσιων του αρχικού δανείου.
Η νέα νομοθετική παρέμβαση αναγνωρίζει ότι η προστασία της πιστωτικής συναλλαγής πρέπει να συνδυάζεται με την αναλογικότητα, τη διαφάνεια και την αποτροπή υπέρμετρων οικονομικών επιβαρύνσεων.
Εξίσου σημαντικό είναι ότι η προστασία δεν περιορίζεται πλέον αποκλειστικά στις παλαιές δανειακές συμβάσεις που είχαν συναφθεί πριν από το 2004.
Αυτό δημιουργεί ένα ευρύτερο πεδίο προστασίας για δανειολήπτες, εγγυητές, επαγγελματίες και επιχειρήσεις.
- Ιδιαίτερα σημαντικό: Ο νόμος εφαρμόζεται ακόμη και σε ήδη υπογεγραμμένες ρυθμίσεις οφειλών!
Αξίζει να επισημανθεί μία ακόμη εξαιρετικά σημαντική συνέπεια της νέας νομοθετικής ρύθμισης: η εφαρμογή του κανόνα του τριπλασίου καταλαμβάνει και οφειλές που έχουν ήδη υπαχθεί σε συμφωνίες ρύθμισης ή αναδιάρθρωσης, ως προς το εναπομένον ανεξόφλητο υπόλοιπό τους, σύμφωνα με τις ειδικότερες προϋποθέσεις του νόμου.
Επομένως, ακόμη και αν ο δανειολήπτης έχει ήδη υπογράψει σύμβαση ρύθμισης με τράπεζα, fund ή εταιρεία διαχείρισης απαιτήσεων, πρέπει να εξεταστεί εάν το εναπομένον υπόλοιπο εξακολουθεί να είναι νόμιμα απαιτητό μετά την εφαρμογή του κανόνα του τριπλασίου και την αφαίρεση των καταβολών που έχουν πραγματοποιηθεί.
Δεν αποκλείεται, μάλιστα, από τον επανυπολογισμό να προκύψει ότι ο οφειλέτης έχει ήδη καταβάλει ποσά ίσα ή μεγαλύτερα από το νόμιμο ανώτατο όριο της απαίτησης, οπότε η οφειλή του μπορεί να θεωρείται ολοσχερώς εξοφλημένη, παρά το γεγονός ότι εξακολουθεί να εμφανίζεται ανεξόφλητο υπόλοιπο στη ρύθμισή του!
Για παράδειγμα, εάν το αρχικό κεφάλαιο ήταν 60.000 ευρώ, το ανώτατο όριο του τριπλασίου ανέρχεται σε 180.000 ευρώ. Εφόσον ο δανειολήπτης έχει ήδη καταβάλει συνολικά 180.000 ευρώ ή περισσότερα, συμπεριλαμβανομένων των καταβολών στο πλαίσιο της μεταγενέστερης ρύθμισης, μπορεί να μην υφίσταται πλέον απαιτητό υπόλοιπο, εφόσον εφαρμόζεται ο συγκεκριμένος κανόνας και δεν συντρέχει νόμιμη εξαίρεση.
Συνεπώς, η υπογραφή προηγούμενης ρύθμισης δεν πρέπει να θεωρείται, από μόνη της, εμπόδιο στην εφαρμογή του νέου νομοθετικού περιορισμού. Οφείλει να ελεγχθεί το πραγματικό υπόλοιπο της οφειλής και, όπου συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις, να αναπροσαρμοστεί ή ακόμη και να μηδενιστεί.
Πρόκειται για ιδιαίτερα σημαντική δυνατότητα προστασίας των δανειοληπτών, η οποία καθιστά αναγκαίο τον επανέλεγχο όχι μόνο των αρρύθμιστων οφειλών, αλλά και των ήδη ενεργών συμβάσεων ρύθμισης, συμπεριλαμβανομένων όσων έχουν συναφθεί μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, στον βαθμό που αυτές καταλαμβάνονται από τη νέα διάταξη.
- Συμπέρασμα – Πρώτα ο νόμιμος επανυπολογισμός, μετά η ρύθμιση
Η επέκταση του νόμου για τα πανωτόκια συνιστά σημαντική μεταβολή στο ελληνικό τραπεζικό δίκαιο.
Το βασικό μήνυμα προς τους δανειολήπτες είναι σαφές:
Πριν αποδεχθούν οποιαδήποτε πρόταση ρύθμισης, πριν αναγνωρίσουν το σύνολο της εμφανιζόμενης οφειλής και πριν προχωρήσουν σε διαπραγμάτευση με τράπεζα ή servicer, πρέπει να ελέγχεται αν έχει εφαρμοστεί ο νόμιμος περιορισμός του τριπλασίου, με συνυπολογισμό όλων των προηγούμενων καταβολών.
Η εφαρμογή του κανόνα μπορεί να οδηγήσει σε ουσιαστική μείωση της απαίτησης, να επηρεάσει καθοριστικά τις προτάσεις του εξωδικαστικού μηχανισμού και να μεταβάλει τη διαπραγματευτική θέση του οφειλέτη στις διμερείς ρυθμίσεις.
Δεν πρόκειται για γενική και ανεξέλεγκτη διαγραφή χρεών. Πρόκειται για την υποχρεωτική εφαρμογή ενός νομοθετικού ορίου, με βάση τα πραγματικά δεδομένα κάθε δανειακής σχέσης.
Ο κανόνας που πρέπει πλέον να κυριαρχεί είναι απλός: Καμία ρύθμιση πάνω σε απαίτηση που υπερβαίνει το νόμιμο ανώτατο όριο. Πρώτα προσδιορίζεται τι πραγματικά και νομίμως οφείλεται και κατόπιν εξετάζεται πώς μπορεί να αποπληρωθεί.
Φώτιος Βαγενάς – Δικηγόρος
Πρώην Πρόεδρος Ένωσης Καταναλωτών Σερρών (ΕΠΚΑΣ)
Σέρρες